ស្ទីវ ចប៖ សុន្ទរកថាដែលគួរចងចាំ
ខែតុលា 13, 2011 មតិ 7
នេះជាសុន្ទរកថារបស់លោកស្ទីវចប (Steve Jobs) ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនអេបផល ដែលបានធ្វើឡើងនៅក្នុងពិធីចែកសញ្ញាប័ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យស្ទែនហ្វដ កាលពីឆ្នាំ២០០៥។ សុន្ទរកថានេះទទួលបានចំណាប់អារម្មណ៍ពីមនុស្សទូទាំងពិភពលោកម្ដងទៀត ក្រោយពេលដែលលោកស្ទីវចបបានទទួលមរណភាពកាលពីសប្ដាហ៍មុន។ ខាងក្រោមនេះជាវីដេអូ និងខ្លឹមសារបកប្រែជាភាសាខ្មែរក្រៅផ្លូវការរបស់ខ្ញុំ។
១. សេចក្ដីផ្តើម
ក្នងរយៈពេល៥ឆ្នាំបន្ទាប់ ខ្ញុំបានបើកក្រុមហ៊ុន NeXT និង ក្រុមហ៊ុន Pixar ហើយមានស្នេហាជាមួយនារីដ៏អស្ចារ្យម្នាក់ដែលជាភរិយារបស់ខ្ញុំនៅពេលនេះ។ ក្រុមហ៊ុន Pixar បានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនដំបូងគេលើលោកដែលផលិតភាពយន្តជីវចលដោយប្រើកុំព្យូទ័រ គឺរឿងToy Story ហើយសព្វថ្ងៃវាជាក្រុនហ៊ុនជីវចលដែលបានទទួលជោគជ័យជាងគេលើលោក។ ព្រឹត្តការណ៍ដ៏គួរកត់សំគាល់មួយកើតឡើង។ អេបផលបានទិញយក NeXT ហើយខ្ញុំបានត្រលប់ទៅកាន់អេបផលវិញ ហើយបច្ចេកវិទ្យាដែលយើងបានអភិវឌ្ឍបាននៅ NeXT បានក្លាយជាគោលគ្រឹះសំរាប់ស្ដារអេបផលបច្ចុប្បន្នអោយរស់ឡើងវិញ។ លើសពីនេះទៅទៀត Laurene និងខ្ញុំបានកសាងគ្រួសារដ៏ពិសេសមួយជាមួយគ្នា។
ខ្ញុំអាចនិយាយបានប្រាកដណាស់ថាអ្វីៗទាំងអស់នេះនឹងមិនកើតឡើងទេ ប្រសិនបើខ្ញុំមិនត្រូវបានគេដេញចេញពីក្រុមហ៊ុនអេបផល។ វាជាថ្នាំដ៏ល្វីងជូរចត់ ប៉ុន្តែខ្ញុំគិតថាអ្នកជំងឺត្រូវការវា។ ជួនកាលក្នុងឆាកជីវិតយើង យើងត្រូវគេវ៉ៃក្បាលនឹងដុំឥដ្ឋ។ ប៉ុន្តែសូមកុំអស់ជំនឿចិត្ត។ ខ្ញុំជឿថារបស់តែមួយគត់ដែលជួយជំរុញខ្ញុំអោយបន្តធ្វើការដល់សព្វថ្ងៃ គឺទឹកចិត្តស្រលាញ់របស់ខ្ញុំចំពោះអ្វីដែលខ្ញុំធ្វើ។ អ្នកត្រូវតែរកអោយឃើញនូវអ្វីដែលអ្នកស្រលាញ់ចូលចិត្តនឹងធ្វើ ទាំងក្នុងជីវិតការងារនិងជីវិតស្នេហា។ ការងារនឹងគ្របដណ្ដប់លើផ្នែកមួយភាគធំនៃជីវិតរបស់អ្នក ហើយវិធីដែលធ្វើអោយអ្នកស្កប់ស្កល់ចិត្តនោះ គឺត្រូវធ្វើការងារណាដែលអ្នកជឿថាជាការងារអស្ចារ្យ។ ហើយវិធីតែមួយគត់ក្នុងការធ្វើការងារអស្ចារ្យ គឺអ្នកត្រូវតែស្រលាញ់អ្វីដែលអ្នកធ្វើ។ បើអ្នកមិនទាន់រកឃើញវាទេ ចូរបន្តស្វែងរកទៀតទៅ។ កុំនៅស្ងៀម។ ដោយសារវាជារឿងបេះដូង អ្នកនឹងដឹងដោយខ្លួនឯងពេលដែលអ្នករកវាឃើញ។ ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងមនុស្ស វានឹងរីកលូតលាស់ទៅតាមពេលវេលា។ ហេតុនេះសូមបន្តស្វែងរកទាល់តែឃើញ។ កុំនៅស្ងៀមអោយសោះ។
៤. អំពីការស្លាប់
រឿងទីបីរបស់ខ្ញុំគឺនិយាយអំពីមរណភាព។ ពេលខ្ញុំមានអាយុ១៧ឆ្នាំ ខ្ញុំបានអាននូវពាក្យពេជន៍មួយថា «បើសិនជាអ្នករស់ជីវិតមួយថ្ងៃមួយថ្ងៃ ដោយចាត់ទុកថ្ងៃនោះជាថ្ងៃចុងក្រោយរបស់អ្នក នោះនៅពេលណាមួយអ្នកនឹងប្រាកដជារស់បានត្រឹមត្រូវ»។ ពាក្យនេះដក់ជាប់នៅក្នុងខួរក្បាលខ្ញុំ ហើយចាប់ពីពេលនោះក្នុងរយៈពេល៣៣ឆ្នាំមកនេះ រាល់ព្រឹកខ្ញុំតែងសំលឹងរូបខ្លួនឯងនៅក្នុងកញ្ចក់ ហើយសួរខ្លួនឯងថា «បើសិនថ្ងៃនេះជាថ្ងៃចុងក្រោយរបស់ខ្ញុំ តើខ្ញុំពិតចង់ធ្វើអ្វីដែលខ្ញុំមានគំរោងនឹងធ្វើនៅថ្ងៃនេះដែរឬទេ?» ហើយនៅពេលដែលចំលើយចេញមកថា «ទេ» ជាប់ៗគ្នាជាច្រើនថ្ងៃ ពេលនោះខ្ញុំដឹងថាខ្ញុំគួរតែផ្លាស់ប្ដូរអ្វីម្យ៉ាង។
សូមចាំថា ការគិតថាខ្លួនឯងនឹងស្លាប់នាពេលឆាប់ៗ ជាវិធីដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយ ដែលជួយខ្ញុំអោយធ្វើការសំរេចចិត្តធំៗក្នុងជីវិត។ ព្រោះអ្វីៗទាំងអស់ ទាំងការរំពឹងពីអ្នកដទៃ ទាំងមោទនភាព ទាំងការភ័យខ្លាចចំពោះក្ដីអាម៉ាស់ពេលបរាជ័យ អ្វីៗទាំងអស់នេះនឹងរលាយបាត់ពេលដែលប្រឈមមុខនឹងការស្លាប់។ អ្វីដែលនៅសល់ជាអ្វីដែលសំខាន់សំរាប់យើងពិតប្រាកដ។ ចាំថា ការគិតថាខ្លួនឯងនឹងស្លាប់ជាវិធីល្អបំផុត ដែលជួយអ្នកអោយរួចពីអន្ទាក់គំនិតដែលអ្នកតែងគិតថាអ្នកមានអ្វីដែលត្រូវបាត់បង់។ អ្នកកើតមកគ្មានអ្វីយកមកតាមទេ ហើយក៏គ្មានអ្វីដែលត្រូវបាត់បង់ដែរ។ គ្មានមូលហេតុអ្វីដែលអ្នករស់នៅដោយមិនស្ដាប់តាមអ្វីដែលបេះដូងអ្នកចង់បានទេ។
មួយឆ្នាំមុន គ្រូពេទ្យប្រាប់ថាខ្ញុំមានជំងឺមហារីក។ ខ្ញុំអោយគេថតឆ្លុះនៅម៉ោង៧កន្លះព្រឹក ហើយរូបភាពបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវដុំសាច់ដុះលើលំពែងរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនទាំងដឹងថាលំពែងនោះជាស្អីផង។ គ្រូពេទ្យបានប្រាប់ខ្ញុំថានេះជាប្រភេទជំងឺមហារីកដែលសឹងតែគ្មានសង្ឃឹមថាអាចព្យាបាលបាន ហើយថាខ្ញុំអាចរស់បានតែ៣ទៅ៦ខែទៀតទេ។ គ្រូពេទ្យបានប្រាប់ខ្ញុំអោយត្រលប់ទៅផ្ទះរៀបចំដោះស្រាយអ្វីៗអោយហើយ។ នេះជាពាក្យសំងាត់របស់ពេទ្យដែលមានន័យអោយរៀបចំអ្វីៗទាំងអស់មុននឹងស្លាប់។ វាមានន័យថាអ្នកត្រូវប្រាប់អ្វីៗទាំងអស់ដែលអ្នកគ្រោងនឹងប្រាប់ទៅកូនចៅរបស់អ្នកក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំទៅមុខនោះ អោយចប់ត្រឹមរយៈពេលតែប៉ុន្មានខែនេះអោយហើយ។ វាមានន័យថាបញ្ចប់ការបន្តអ្វីៗទៅអោយគ្រួសារ ដើម្បីអោយពួកគេរស់នៅដោយស្រួលពេលអ្នកស្លាប់ទៅ។ វាមានន័យថាអោយអ្នកនិយាយពាក្យលាអោយហើយ។
ខ្ញុំរស់ជាមួយក្រដាស់លទ្ធផលពិនិត្យសុខភាពនោះពេញមួយថ្ងៃ។ ល្ងាចថ្ងៃនោះ ខ្ញុំទទួលការធ្វើកោសល្យវិច័យ។ គេញាត់អន្តោទស្សន៍ចូលតាមបំពង់ក ចូលក្នុងក្រពះ ពោះវៀន រួចយកម្ជុលចាក់លើលំពែងរបស់ខ្ញុំដើម្បីជួសយកកោសិកាមួយចំនួនពីដុំមហារីកនោះ។ ខ្ញុំត្រូវគេចាក់ថ្នាំសន្លប់មិនដឹងខ្លួនទេ។ ប៉ុន្តែប្រពន្ធខ្ញុំដែលនៅទីនោះដែរបានប្រាប់ខ្ញុំថា ពេលដែលគេមើលកោសិកាខ្ញុំតាមមីក្រូទស្សន៍ គ្រូពេទ្យចាប់ផ្ដើមស្រក់ទឹកភ្នែក ព្រោះគេបានឃើញថាវាជាប្រភេទមហារីកលំពែងដ៏កម្រមាន ដែលអាចព្យាបាលបានដោយការវះកាត់។ ខ្ញុំទទួលការវះកាត់ ហើយខ្ញុំមានសុខភាពល្អវិញហើយនៅពេលនេះ។
នោះជានាទីដែលខ្ញុំនៅក្បែរសេចក្ដីស្លាប់ជាងគេ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាខ្ញុំនឹងមិននៅក្បែរវាជាងនេះទៀតទេក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ទៀតនេះ។ ដោយរស់ឆ្លងកាត់បទពិសោធន៍នេះ ខ្ញុំអាចប្រាប់អ្នកបានច្បាស់ជាងមុន ជាងពេលដែលការស្លាប់គ្រាន់តែជាមនោគតិសុទ្ធសាធនោះថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ចង់ស្លាប់ទេ។ សូម្បីតែមនុស្សដែលចង់ទៅឋានសួគ៌ ក៏មិនចង់ស្លាប់ដើម្បីទៅទីនោះដែរ។ តែការស្លាប់ជាទីដៅដែលយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវទៅដូចគ្នា។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចវេសបានទេ។ វាជារឿងធម្មជាតិ ព្រោះ ការស្លាប់ ទំនងជារបកគំឃើញដ៏ប្រសើរបំផុតតែមួយគត់របស់ ការរស់។ ការស្លាប់ជាភ្នាក់ងារផ្លាស់ប្ដូរការរស់។ វាលុបបំបាត់អ្វីៗដែលចាស់ទៅ ហើយបើកផ្លូវអោយអ្វីៗដែលថ្មី។ ឥលូវនេះអ្នកជាអ្វីៗដែលថ្មីនោះ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃណាមួយដែលនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន អ្នកនឹងក្លាយជាចាស់បន្តិចម្ដងៗ ហើយ នឹងត្រូវបានគេលុបបំបាត់ចេញ។ សូមទោសដែលនិយាយបែបនាដកម្ម ប៉ុន្តែវាជារឿងពិត។
ពេលវេលារបស់អ្នកមានកំណត់ ហេតុនេះសូមកុំខ្ជះខ្ជាយវាក្នុងការរស់នៅជីវិតរបស់អ្នកដទៃ។ កុំរស់នៅដោយលទ្ធផលរបស់គំនិតអ្នកដទៃ។ កុំអោយសំលេងរំខានរបស់មតិអ្នកដទៃពន្លិចសំលេងដែលនៅក្នុងចិត្តអ្នក។ ហើយសំខាន់ជាងនេះទៅទៀត ត្រូវមានសេចក្ដីក្លាហានធ្វើតាមសំលេងបេះដូងនិងញាណរបស់អ្នកផ្ទាល់។ របស់ទាំង២នេះដឹងរួចទៅហើយពីអ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើពិតប្រាកដ។ អ្វីៗក្រៅពីនោះគ្រាន់តែជារបស់រាយរងប៉ុណ្ណោះ។
៥. សេចក្ដីបញ្ចប់
ពេលខ្ញុំនៅក្មេង មានសៀវភៅដ៏អស្ចារ្យមួយឈ្មោះ The Whole Earth Catalog ដែលជាគម្ពីរមួយសំរាប់អ្នករស់ជំនាន់ខ្ញុំ។ វាត្រូវបានផលិតដោយបុរសម្នាក់ឈ្មោះ Stewart Brand ដែលរស់នៅ Menlo Park មិនឆ្ងាយប៉ុន្មានទេពីទីនេះ។ គាត់បានធ្វើវាដោយការរចនាដ៏ប៉ិនប្រសព្វ។ វាត្រូវបានផលិតនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ មុនសម័យដែលគេបោះពុម្ភសៀវភៅដោយប្រើកុំព្យូទ័រនិងDTP។ វាត្រូវបានផលិតទាំងស្រុងដោយប្រើអង្គលីលេខ កន្ត្រៃ និង ម៉ាស៊ីនថតផូឡារ័យ។ វាហាក់ដូចជាហ្គូហ្គលក្នុងទំរង់ជាក្រដាស់សៀវភៅ កាលពី៣៥ឆ្នាំមុន ពេលហ្គូហ្គលមិនទាន់មានមែនទែន។ វាប្រកបដោយឧត្តមគតិ និងពោរពេញទៅដោយសញ្ញាណនិងវិធីសាស្ត្រពិសេសៗ។
Stewart និងក្រុមការងាររបស់គាត់បានចេញផ្សាយThe Whole Earth Catalog ជាច្រើនលេខ ហើយនៅពេលដែលវាក្ដោបយកខ្លឹមសារស្ទើរទាំងអស់ហើយ ពួកគេបានបោះផ្សាយលេខចុងក្រោយ។ គឺនៅពាក់កណ្ដាញទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៧០ ពេលខ្ញុំមានអាយុស្របាលអ្នកទាំងអស់គ្នា។ នៅលើក្របក្រោយរបស់លេខចុងក្រោយនោះ ជារូបភាពផ្លូវជនបទនាព្រឹកព្រលឹម ដូចទិដ្ឋភាពដែលអ្នកឃើញប្រសិនបើអ្នកធ្លាប់ធ្វើការសុំដោយសារឡានគេ។ នៅខាងក្រោមរូបនោះមានសរសេរថា «Stay Hungry. Stay Foolish.» (បន្តនៅស្រេកឃ្លាន។ បន្តនៅភ្លីភ្លើ(3)។)។ នោះជាពាក្យលារបស់ពួកគេ។ Stay Hungry. Stay Foolish ។ ហើយវាតែងតែជាអ្វីដែលខ្ញុំចង់បានសំរាប់ខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់។ ហើយនៅពេលនេះ អ្នកបញ្ចប់ការសិក្សានិងចាប់ផ្ដើមជីវិតថ្មីមួយ ខ្ញុំសូមជូនពរអ្នកដោយប្រើពាក្យទាំងនេះ។
Stay Hungry. Stay Foolish.
សូមអរគុណច្រើន។
———————————————-
វាចារអ្នកបកប្រែ
វាជាការលំបាកមួយក្នុងការបកប្រែគោលគំនិតជនជាតិអាមេរិចមកជាភាសាខ្មែរ។ តែខ្ញុំបានប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីធ្វើវាហើយ។ ស្ទីប ចប ថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុងបរិបទមួយចំនួនធំដែលជនជាតិអាមេរិចណាក៏យល់ តែសំរាប់ជនជាតិខ្មែរវិញ វាដូចជាពិបាកយល់បន្តិច។ ខ្ញុំបានប្រឹងប្រែង បកប្រែដោយវាក្យស័ព្ទផ្ទាល់ និងសំរួលទំរង់ល្បះមួយចំនួនដើម្បីស្រួលយល់ន័យ។ ការរបកប្រែដោយវាក្យស័ព្ទផ្ទាល់ ដើម្បីរក្សាពាក្យដើម ហាក់ដូចពាក្យជាខ្មែរទាំងនោះចេញពីមាត់របស់ស្ទីវ ចប ខ្លួនឯងផ្ទាល់។ ប៉ុន្តែជួនកាលវាអាចធ្វើអោយពិបាកយល់។ ខ្ញុំនឹងធ្វើការពន្យល់បន្ថែមដូចខាងក្រោម៖
(1) បកប្រែពាក្យ «dots» ជា «ចំនុច» ។ អ្វីដែលយើងធ្វើ និងអ្វីដែលយើងទទួល ប្រៀបធៀបជាចំនុចពេលវេលាលើឆាកជីវិត។ អ្វីដែលយើងធ្វើ មានសរុបរួម ចំនេះដឹង បទពិសោធន៍ ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងជីវិត ជាដើម។ អ្វីដេលយើងទទួល សរុបរួម លទ្ធផល ជោគជ័យ ឬបរាជ័យ ជាដើម។ សញ្ញាណចំនុចនេះ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ពេលវេលាមនុស្សរស់នៅជាប់ៗគ្នាមែន តែអ្វីដែលរាប់យកជាការបាន ប្រហែលគ្រាន់តែជាចំនុចរាយប៉ាយប៉ុណ្ណោះ។ អ្វីដែលយើងរៀនចេះនៅពេលនេះ វាប្រហែលគ្មានប្រយោជន៍ភ្លាមៗ តែវាអាចមានប្រយោជន៍នៅពេលណាមួយក្នុងជីវិតយើង។ ការគិតបែបនោះហើយជាការភ្ជាប់ចំនុចដែលលោកស្ទីវចបគាត់ចង់ប្រាប់។
(2) បកប្រែ«valley»ជា «ជ្រលងស៊ីលីខន់»។ ពាក្យ valley នៅទីនេះគឺសំដៅលើ Silicon Valley ដែលយើងអាចបកប្រែផ្ទាល់ជាជ្រលងស៊ីលីខន់។ Silicon Valley ជាពាក្យតំណាងដ៏ល្បីដែលជនជាតិអាមេរិចគ្រប់រូបស្គាល់។ វាតំណាងអោយតំបន់ខាងជើងរដ្ឋកាលីហ្វរនៀ ដែលក្រុមហ៊ុនអេឡិចត្រូនិចនិងព័ត៌មានវិទ្យាធំៗតំណាងអោយវិស័យអេឡិចត្រូនិចអាមេរិច ដូចជា Apple, AMD, Google, hp, Intel, Symantec, Yahoo បោះទីស្នាក់ការធំនៅ។គេអាចនិយាយថា វិស័យអេឡិចត្រូនិចអាមេរិច មានប្រភពពីជ្រលងស៊ីលីខន់ នេះឯង។
(3) «Stay Hungry. Stay Foolish.» ខ្ញុំមានការលំបាកក្នុងការបកប្រែពាក្យនេះជាខ្មែរណាស់ ហេតុនេះខ្ញុំសំរេចទុកឃ្លាដើម ដោយដាក់ការបកប្រែផ្ទាល់ថា«បន្តនៅស្រេកឃ្លាន។ បន្តនៅភ្លីភ្លើ។»នៅក្នុងវង់ក្រចក។ បើស្ដាប់ជាខ្មែរ វាមានន័យ២ ទៅតាមបរិបទ។ មួយគំរោះគំរើយបែបមាក់ងាយ និងមួយទៀតបែបលើកទឹកចិត្ត (តែខ្ញុំគិតថា មនុស្សាភាគច្រើនប្រាកដជាយកន័យទី១ច្រើនជាង បើបកជាខ្មែរបែបនេះ)។ ន័យទីមួយ វាហាក់ដូចជាមាក់ងាយអ្នកក្រីក្រគ្មានអ្វីហូបនិងជាអក្ខរជន អោយនៅតែស្រេកឃ្លាននិងល្ងង់ខ្លៅទៀតទៅ។ តែក្នុងសុន្ទរកថានេះ ស្ទីវ ចប គាត់ចង់អោយយើង ស្រេកឃ្លានចង់បានអ្វីដែលយើងស្រលាញ់ ស្រេកឃ្លានធ្វើអ្វីដែលយើងចង់ធ្វើ បន្តដេញតាមអ្វីដែលយើងប្រាថ្នា កុំបោះចោលកណ្ដាលផ្លូវ។ មនុស្សឆ្លាតគឺមនុស្សដែលធ្វើអ្វីៗតាមគេ បត់បែនតាមកាលៈទេសៈ សំរបសំរួលនឹងបរិយាកាសជុំវិញ។ គាត់អោយយើងបន្តភាពភ្លីភ្លើជាកូនក្មេង មិនធ្វើដូចមនុស្សឆ្លាតខាងលើ ប្រឹងប្រែងធ្វើអ្វីតាមចិត្តយើងត្រូវការ តាមអ្វីដែលយើងគិតថាត្រូវ ទោះជាគេនិយាយថាការធ្វើបែបនេះជាអំពើល្ងង់ខ្លៅក៏ដោយ។ ភាពស្រេកឃ្លានចង់បាន មិនស្កប់ស្ងល់នឹងអ្វីដែលខ្លួនមាន ភាពភ្លីភ្លឺហ៊ានប្រថុយធ្វើអ្វីដែលគេគិតថាឆ្កួតៗ ជាលក្ខណៈសំគាល់របស់យុវវ័យ។ សរុបមក គាត់ចង់អោយយើងរក្សានូវយុវភាពនេះ ទោះជាយើងក្លាយជាមនុស្សធំដឹងក្ដីក៏ដោយ។
សូមអរគុណដែលបានអានដល់ចប់!
អរគុណម្ចាស់ប្លុក! អ្នកនឿយហត់ហើយសម្រាប់ការងារបកប្រែនេះ! តែវាបានរួមចំណែកមួយយ៉ាងធំស្រាយចំណេះដឹងជីវិតសម្រាប់អ្នកអានជាច្រើននាក់ជាជនជាតិខ្មែរ។
អរគុណ ឧត្តម។
អរគុណបងប្រុស ដែលបានចំណាយពេលបកប្រែ។ ការធ្វើបែបនេះនឹងបង្កឲ្យមានភាពងាយស្រួលដល់ប្រជាជនខ្មែរជាច្រើនផ្សេងទៀត ដើម្បីអានហើយងាយយល់ថែមទៀតផង។
Pingback: Stay Hungry, Stay Foolish ! «
សូមអគុណចំពោះការបកប្រែនេះពិតជាអស្ចារ្យមែនទែន។
អគុណនូវការចែករំលែកនេះ
អរគុណអ្នកទាំងអស់គ្នាដែលបានអានដល់ចប់។